Uşaqlıqdan bəri hər gün diş fırçamıza diş məcunu sıxırıq. Bizə gündə iki dəfə dişlərimizi fırçalamağımız deyilib və bir çoxumuz bu qaydaya şübhəsiz əməl edirik.
Ucnoqta.az bildirir ki, bəs heç oyanıb nanə tüpürcəyinizi udduğunuz zaman əslində nə baş verdiyini düşünmüsünüzmü?
Diş məcunu necə yaradılıb
Hər bir diş məcununun bir nömrəli məqsədi çürüklərin qarşısını almaq və diş ərpini təmizləməkdir. İkinci məqsəd ətrafınızdakıların huşunu itirməməsi üçün sizə təravətli nəfəs verməkdir. Axı biz elə varlıqlarıq ki, pis qoxuduğumuzu bilmirik. Bu, yalnız ətrafımızdakılara zərər verir.
Bu problemlər yeni deyil. Çürüklər, diş əti xəstəliyi və halitoz (pis ağız qoxusu) təkərin ixtirasından əvvəl insanları narahat edib. Təsəvvür edə bilərsinizmi, eramızdan əvvəl 3000-5000-ci illərdə insanlar dişlərini yumurta qabıqlarından, sudan və pemzadan hazırlanmış pasta ilə fırçalayırdılar. Yəqin ki, dadı əla idi, amma seçim məhdud idi.
Reseptlər zamanla dəyişdi, lakin Dr. Miller və onun nəzəriyyəsi sayəsində əsl irəliləyiş əldə edildi: o, ağızlarımızdakı bakteriyaların yemək qalıqlarımızı məmnuniyyətlə yediyini və kalsiumu emaldan süzən turşu ifraz etdiyini sübut etdi. O andan etibarən diş məcunu sadəcə "ətirli təbaşir" olmaqdan çıxdı və silaha çevrildi.
Qədim dövrlərdə olduğu kimi. Yalnız elmi cəhətdən sübut olunmuş maddələr. Science ABC-nin müəllifləri bunu ətraflı şəkildə işıqlandırıblar.
Diş məcunundakı flüorid niyə lazımdır?
Diş məcunundakı flüorid körpü üçün beton kimidir. İki şey edir: yapışqan lövhə (dişlərinizdəki film) əmələ gətirən bakteriyaları öldürür və emalın "bərpasına" kömək edir. Emalınızı kərpic divarı kimi təsəvvür edin. Turşu kərpicləri (kalsium) yıxır və flüorid onları geri qaytarır. Bu proses remineralizasiya adlanır. Diş məcunlarında natrium flüorid və ya monoflüorofosfat kimi xüsusi birləşmələr istifadə olunur.
Amma bir problem var. Flüorid ilk dəfə 1914-cü ildə əlavə edilmişdi, lakin Amerika Stomatologiya Assosiasiyası bunu rəsmi olaraq 40 il sonraya qədər yaxşı bir şey elan etməmişdi. Çünki çox diş məcunu udmaq diş məcunu zəhərlənməsinə (flüoroz) səbəb ola bilər. Buna görə də, tüpürə bilməyən uşaqlar üçün yeməli, flüoridsiz diş məcunları hazırlanmışdır. Lakin tədqiqatlar göstərir ki, onlar hələ də mikrobları öldürsələr də, diş ərpini təmizləməkdə daha az təsirlidirlər.
Diş məcunundakı aşındırıcı maddələr nə üçündür?
Cavab sadədir: diş ərpini və qida hissəciklərini təmizləmək üçün kiçik hissəciklər diş məcununa qarışdırılır. Bu, yalnız ağzınız üçün üz skrabı kimidir. Kalsium karbonat, silikon dioksid və ya maqnezium karbonat skrab kimi çıxış edir. Onlar diş minasını cızmadan dişləri sərt, lakin yumşaq şəkildə cilalayırlar. Diş məcununa niyə yuyucu vasitələr lazımdır?
Bəli, diş məcununda əsl sabun var. Və ya elmi cəhətdən desək, natrium lauril sulfat. Diş məcunun köpüklənməsi və dişlərinizin üzərində sürüşməsi, yarıqlardakı bütün artıqlığı yuması üçün lazımdır. Onsuz diş fırçanız sadəcə quru təbaşir kimi dişlərinizi ovuşdurar və effektivliyi xeyli azalardı. Bu barədə "Diş məcunu niyə köpüklənir və niyə həqiqətən vacibdir?" məqaləsində daha ətraflı yazmışdıq.
Diş məcununa niyə qatılaşdırıcılar lazımdır?
Diş məcununun tüpdə qurumasının qarşısını almaq üçün nəmləndiricilər (sorbitol, qliserin) əlavə olunur. Qatılaşdırıcılar onun suya və toza ayrılmasının qarşısını alır. Səhərlər tüpürməyinizin və yumurta qabıqlarını xatırlamamağınızın qarşısını almaq üçün ətirləndiricilər əlavə olunur. Nanə və ya meyvə ətirləndiriciləri prosesi dözümlü dərəcədə xoş hala gətirir.