Planetin ən quraq bölgələrindən birində tədqiqatçılar gözlənilmədən zəngin bir ekosistem kəşf ediblər.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, Köln Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu Atakama səhrasında torpaq nematodlarını (yuvarlaq qurdlar) araşdırıb və hətta son dərəcə quraq mühitdə belə, səthin altında davamlı və müxtəlif ekosistemlərin əmələ gəldiyini nümayiş etdirib. Tədqiqat Nature Communications (NatCom) jurnalında dərc edilib.
Atakama həyatın "quru həddi" kimi tanınır. Burada yağıntılar olduqca nadirdir, torpaqlar duzlarla doymuşdur və temperatur dalğalanmaları kəskin ola bilər. Çili səhrasının sərtliyi qütb bölgələri ilə müqayisə edilib. Xüsusilə təəccüblü olanı, Yer kürəsindəki ən çox sayda heyvandan bəziləri olan nematodların bütöv birliklərinin torpaqda əmələ gəlməsidir.
Nematodlar torpaq ekosistemlərində mühüm funksiyalar yerinə yetirir: onlar bakteriya populyasiyalarını tənzimləyir, qida dövriyyəsində iştirak edir və ətraf mühitin sağlamlığının göstəricisi kimi xidmət edir. Bu mikroskopik qurdlar dərin dənizlərdə, arktik torpaqlarda və duzlu çöküntülərdə tapılır. Ekstremal şəraitə dözmək qabiliyyəti nematodları həyatın stressə qarşı dayanıqlığını öyrənmək üçün əlverişli bir modelə çevirir.
Alimlər Atakamanın hündürlük, rütubət və ultrabənövşəyi şüalanma səviyyələrinə görə dəyişən altı ərazisini araşdırdılar. Nümunələr qum təpələrindən, duz bataqlıqlarından, quru çay yataqlarından, dağlıq ərazilərdən və seyrək nəmin bitki örtüyünün inkişaf etməsinə imkan verdiyi "dumanlı vahələrdən" toplanmışdır.
Təhlil göstərdi ki, növlərin paylanması birbaşa iqlim qradiyentləri ilə bağlıdır. Daha rütubətli ərazilərdə biomüxtəliflik daha yüksək idi. Temperatur və hündürlük icma tərkibinə də təsir göstərmişdir. Yüksək hündürlükdə və xüsusilə sərt şəraitdə bir çox növ qeyri-cinsi şəkildə çoxalmışdır. Bu, partenogenezin cüt tapmağın çətin olduğu ərazilərdə üstünlük verdiyi fərziyyəsini dəstəkləyir.
Eyni zamanda, alimlər həyəcan verici əlamətləri qeyd etdilər. Bəzi ərazilərdə qida şəbəkələri sadələşdirilir ki, bu da ekosistemin pozulmasını göstərə bilər. Belə icmalar daha az davamlıdır və əlavə stresslərə daha çox həssasdır.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, bu nəticələr artan qlobal quraqlıq fonunda xüsusilə vacibdir. Orqanizmlərin yayılmasına və onların ekstremal şəraitə uyğunlaşmasına təsir edən amillərin başa düşülməsi iqlim dəyişikliyinin ekoloji nəticələrinin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan verəcəkdir.