Kosmos bizə göründüyündən daha yaxındır. Planetimizdəki hava, sözün əsl mənasında, kometlər, asteroidlər və digər oxşar obyektlərin parçalanması zamanı əmələ gələn kosmik tozla doymuşdur.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, zaman-zaman kosmosda uzaqda olan kiçik hissəcikləri nəfəs alırıq. Yer kürəsində nə qədər kosmik tozun olduğunu dəqiq müəyyən etmək çox çətindir. Həqiqət budur ki, o, ətrafımızdakı hər şeydən mikroskopik hissəciklər olan yerüstü toz hissəcikləri ilə qarışdırılır. Lakin elm adamları bu yaxınlarda planetimizə nə qədər kosmik toz hissəciklərinin düşdüyünü müəyyən etməyin bir yolunu tapdılar. Bunu etmək üçün onlar uzaq Antarktidaya səyahət ediblər, nümunələr topladılar və bəzi hesablamalar apardılar. Məlum olub ki, hər il Yer kürəsinə təxminən 5200 ton kosmik toz düşür ki, bu da əhəmiyyətli bir miqdardır.
Yer kürəsində nə qədər kosmik toz var?
Tədqiqat və onun nəticələri ScienceAlert elmi nəşrində dərc edilib. Planetimizin atmosferi hər cür tozla doymuşdur. Elmi araşdırmalara görə, istənilən vaxt havada 17 milyon ton iri toz olur. Buraya dərimizdən, qayalardan və ətrafımızdakı bütün cisimlərdən mikroskopik hissəciklər daxildir. Yer tozunu kosmik tozdan ayırmaq mümkün deyil, buna görə də elm adamları uzun müddətdir ki, planetimizə nə qədər kosmik toz düşdüyünü dəqiq müəyyən edə bilmirlər. Lakin bu yaxınlarda onlar bu suala cavab verməyə kömək edən bir hiylə kəşf etdilər.
Yer tozunun miqdarını yer tozunu daxil etmədən "çəkmək" üçün alimlər Konkordiya Antarktika Stansiyasına səyahət etdilər. O, "C günbəzi" adlanan ərazidə, demək olar ki, yer tozundan məhrum olan ərazidə yerləşir. Təmiz qarı əridərək alimlər iki il ərzində təmiz kosmik toz topladılar. Tədqiq olunan ərazidə elmi məqalənin müəllifləri diametri 30 ilə 350 mikrometr arasında dəyişən hissəciklər tapa bildilər. Onların kütləsini təyin etdikdən və nəticədə alınan rəqəmi bütün Yer səthini nəzərə almaq üçün yenidən hesabladıqdan sonra alimlər planetimizə hər il təxminən 5200 ton kosmik toz düşdüyü qənaətinə gəldilər.
Bu, çox böyük bir rəqəmdir. Tədqiqatçıların fikrincə, atmosferimizə meteoritlərdən daha çox kosmik toz hissəcikləri düşür. Müqayisə üçün, atmosferimizə hər il düşən meteoritlərin ümumi kütləsi 10 tondan azdır. Bu, 5200 ton kosmik tozla müqayisədə çox azdır. Lakin bəzi mənbələr hər il atmosferə 40.000 tona qədər toz hissəciyinin daxil olduğunu iddia edirlər, lakin mən etibarlı mənbə tapa bilmədim. Buna görə də, bu tədqiqatın nəticələri ən etibarlıdır.
Tədqiqatlarının ikinci mərhələsində alimlər toz hissəciklərinin mənşəyini müəyyən etməyə başladılar. Bunu etmək üçün onların sıxlığını araşdırdılar. Əgər sıxlıq azdırsa və toz hissəcikləri məsamələrə malikdirsə, deməli, onlar kometa mənşəlidirlər. Toz hissəcikləri sıx və bir qədər məsaməlidirsə, deməli, onlar meteorit mənşəlidirlər. Alimlər hissəciklərin quruluşunu araşdırarkən belə bir nəticəyə gəldilər ki, Yerə düşən toz hissəciklərinin 80%-i kometlər tərəfindən atılır. Bunlar Günəş ətrafında fırlanan və bəzən qaz və toz quyruqlarına malik kiçik səma cisimləridir.