Növbəti mərhələdə səhiyyə və elm-mədəniyyət işçilərinin əməkhaqları artacaq

Təhsil işçilərinin əmək haqlarının çoxdan gözlənilən artımı baş verib. Prezidentin sərəncamı ilə dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən təhsil müəssisələrində (ali təhsil müəssisələri istisna olmaqla) çalışan işçilərin Vahid Tarif Cədvəli ilə müəyyən edilmiş aylıq vəzifə (tarif) maaşları 2010-cu il sentyabrın 1-dən orta hesabla 10 faiz artırılıb. Bununla yanaşı dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına təhsil alan doktorantların, ali təhsil, orta ixtisas və ilk peşə-ixtisas təhsili tələbələri və şagirdlərin də aylıq ödənişlərinin həcmi artırılıb. Başqa sözlə, doktorantlara, adlı təqaüd alan tələbələrə – 100 manat, magistr pilləsi üzrə, əla qiymətlərlə oxuyan tələbələrə – 85 manat, əla və yaxşı qiymətlərlə oxuyan tələbələrə – 70 manat, yaxşı-kafi qiymətlərlə oxuyan tələbələrə – 45 manat aylıq məvacib veriləcək. Bakalavr pilləsi üzrə isə bu göstəricilər müvafiq olaraq 80 manat, 65 manat, 40 manat müəyyənləşdirilib. Orta ixtisas təhsili müəssisələrdə əla qiymətlərlə oxuyan tələbələrə 40, əla və yaxşı qiymətlərlə oxuyan tələbələrə 35, yaxşı-kafi qiymətlərlə oxuyan tələbələrə və ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrin şagirdlərinə 30 manat veriləcək.
Bu artımlar bir mənalı qarşılanmır. İqtisadçı alim Əli Əlirzayev «Üç nöqtə»yə açıqlamasında bildirdi ki,  cari ilin dövlət büdcəsi bu mənbədən maliyyələşən istənilən dövlət təşkilatlarında çalışan işçilərin əmək haqlarını, əmək pensiyasının baza hissəsini, həm də minimum əməkhaqqını daha çox artırmağa imkan verir: «Təhsil, səhiyyə, elm və mədəniyyət müəssisələrində çalışan işçilərin hazırki məvacibi yetərli deyil. Bu səviyyənin hər hansı bir insanın bir aylıq normal yaşayışını təmin edə bildiyini söyləmək mümkün deyil. Ona görə ki, son artım qərarına qədər minimum əməkhaqqı ilə orta aylıq əməkhaqqı arasında təxminən 4 dəfədən çox, minimum istehlak büdcəsi ilə minimum əməkhaqqı arasında isə 3 dəfədən çox fərq var. Əslinə qalsa, ölkədə əməkhaqqı alan insanların xeyli hissəsi minimum əməkhaqqından cüzi miqdarda çox əməkhaqqı alır. Əvvəlcə bu artım iri məbləğdə olmalı idi ki, büdcədən maliyyələşən təhsil işçiləri də daxil olmaqla, konkret sahələr üzrə çalışan işçilərin də məvacibəlrinin artırılması üçün əsas olsun».
Müəllimlərin əməkhaqqı artımının qənaətbəxş olub olmamasına gəldikdə Ə.Əlirzayev dedi ki, büdcənin ildənilə artan imkanları daxilində bunu ciddi artım saymaq olmaz: «Məbləğ kifayət deyil. Bu gün büdcənin vəziyyəti imkan verir ki, daha çox artım olsun. Sadəcə olaraq, hökumətin əlində olan böyük maliyyə resurslarından qeyri-səmərəli istifadə nəticəsində qeyri-neft sektoru inkişaf etmir və neft bitəndə hökumət üzərinə götürdüyü sosial öhdəliklərin yerinə yetirilməsində ciddi problemlərlə üzləşə bilər. Ona görə də hesab edirəm ki, artımlar mövzusunda ehtiyatlı mövqe tutulur. Həmçinin nəzərə alsaq ki istənilən sosial artımlar psixoloji təsir effekti yaradaraq işbazlar üçün istehlak məhsullarının ciddi qiymət artımlarına yol verməsinə şərait yaradır. Hökumət artım zamanı bu amili də əsas götürür».
Son artımları şərh edən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun qənaətincə, artımın məbləğindən asılı olmayaraq müəllimlər əvvəlki ayla müqayisədə daha çox əməkhaqqı alacaq. Bununla belə, ekspert bildirdi ki, təkcə müəllimlərin deyil, aztəminatlı işçilərin əməkhaqlarının daha çox artırılması imkanları var idi: «Büdcə gəlirləri təhsil işçilərin əmək haqqının 10 faiz deyil, 25-30 faiz artırılmasına imkan verir. Son büdcə əlavə və dəyişikliklərdən sonra buna xüsusilə zəmin yaranıb». Buna baxmayaraq V.Bayramov bildirdi ki, büdcə təşkilatlarında çalışanların əməkhaqlarının böyük faizlərlə artımı müəyyən çətinliklərə yol aça bilər. Belə ki, təhsil işçilərin sayı 200 minə ( 169498 min müəllim olmaqla) yaxındır. Bura doktoran, tələbə və magistrantların sayını əlavə etsək, nisbətən böyük rəqəm yaranır. Ona görə də kəskin artımlar digər makroiqtisadi göstəricilərə təsir edir: «Bu baxımdan Beynəlxalq Valyuta Fondu da büdcənin həm investisiya, həm də sosial xərclərinin kəskin artırılmasına qarşıdır. Kəskin artım həmin pulların inflyasiya yemi olmasına gətirib çıxarır. Lakin son illərin təcrübəsi göstərir ki, 25 faizlik artımın inflyasiya və digər makroiqtisadi göstəricilərə mənfi təsiri o qədər də böyük olmur». Ümumilikdə təxminən 500 mindən çox insanın məvacibi vahid tarif cədvəli ilə müəyyənləşir. Ekspert növbəti mərhələdə səhiyyə, elm və mədəniyyət sahəsində çalışanların məvacibinin 10 faiz artacağını proqnozlaşdırır.

Əfsun