Azad İsazadə: “Ailə qurmağa hazır olmayan insanı nikaha məcbur etmək olmaz”

Yaşadığımız dövürdə həddi-buluğa çatmayan qızların vaxtından əvvəl ərə verilməsi bir növ dəb halını alıb. 14-16  yaşlı qızların özlərindən 25-30, hətta 35-40 yaş böyük kişilərə ərə getməsinin arxasında əsasən maddi problemlər dayanır. Bu tendensiya özünü daha çox bölgələrdə, xüsusən də sosial problemlərdən sıxılan ailələrdə baş verir. Məlumdur ki, hər bir valideyn qızının xoşbəxt olmasını istəyir. Elə qızlar özləri də. Övladlarını yaşca böyük kişiyə ərə verən belə valideynlərin əsas məqsədləri varlı ər axtarmaqdır. Təəssüf ki, bir çox hallarda varlı kürəkən heç də onların övladlarını xoşbəxt etmir. Maddi cəhətdən həddindən artıq varlı, imkanlı olmaq heç də xoşbəxt olmaq deyil. Bu aydın məsələ olsa da, bəzi valideynlər bunun fərqinə varmır. Elə bir çox qızlar da varlı kişi ilə qurduğları ailənin sonunu düşünmürlər. Bunun acı nəticələrini indi hiss etməsələr də, mütləq illər sonra hiss edəcəklər.
Qadınlar və kişilər arasında aparılan araşdırmaya və analizlərin nəticəsinə əsasən müəyyən olunub ki, 25 yaş nikaha girmək üçün ideal dövr sayılır. Məhz bu yaşda ailə quran cütlüklər arasında boşanma hallarına 20 yaşda evlənənlərlə müqayisədə daha az rast gəlinir. Onu da qeyd edək ki, boşanma riski 35-40 yaş arasında olan bəy və gəlinlər arasında da minimum həddədir. Ancaq tədqiqatçılar bu yaşı nikah üçün ideal hesab etmirlər. Çünki artıq bu yaşda qadın və kişi fiziologiyasında dəyişikliklər baş verir və cütlüklərin böyük əksəriyyətində təbii mayalanma ilə bağlı bir sıra müəyyən problemlər yaranır.
Məsələyə münasibət bildirən psixoloq Azad İsazadə erkən nikahların insan üçün psixoloji yöndən fəsadlar törətdiyini qeyd etdi: “İnsan fizioloji, bioloji cəhətdən daha tez inkişaf edir. Arxasınca isə insanın psixikası, psixologiyası formalaşır. İstər oğlan, istərsə də qız bioloji cəhətdən daha tez ana-ata ola bilir. Psixoloji baxımdan isə hələ vaxt lazımdır ki, bir insan kimi tam formalaşaq, böyük adam olaq. Bu baxımdan hesab edirəm ki, erkən nikahla ailə qurmağa hazır olmayan insanı faktiki bunu etməyə məcbur etmək olmaz. İkincisi, onlar hələ tam real qərar qəbul edə bilmirlər. Deməli, onların əvəzinə kimsə qərar qəbul edir. Bu kimsələr adətən ata-ana olur. Demirəm ki, ata-ana pis qərar qəbul edəcək. Amma razılaşaq ki, bu, insanın öz həyatıdır və onun öz həyatında heç olmasa hansısa düşünülmüş formada iştirak etməyə ehtiyac var”.
A.İsazadə  erkən ərə gedən qızların ana olan zaman öz uşaqlarına qarşı laqeyd yanaşmasının real problem olduğunu söylədi: “Çünki onun özü hələ uşaqdır. Ana ilə uşaq arasında 15-16 yaş fərq olur. Bacı-qardaş arasında da belə fərq ola bilər. Həm də onların emosiyası da tam böyük insanın emosiyası deyil. Onlar üçün orta rəng yoxdur. Həyat ya qara, ya ağ, yaxşı, ya da pisdir. Ona görə də reaksiyaları bəzən çox kəskin olur. O cümlədən öz uşaqlarına qarşı. Bu cür ailələrdə hətta ər-arvad arasında da problem yaranır. Çünki bir müddətdən sonra belə qadın artıq ərinə maraqlı olmur. Nə məktəbi normal qurtarıb, nə institutda oxuyub, nə də özü ilə məşğul olub. Ərə gedən kimi uşaq doğub, uşağa baxıb. Sözsüz ki, bir neçə ildən sonra o, ərini bir qadın kimi də maraqlandırmaya bilər. Bunun özü də problemdir.”
Psixoloq gənc qızların özlərinin könüllü şəkildə yaşlı kişilərə ərə getməsinin bir neçə səbəbinin olduğunu söylədi: “Qızların varlı, imkanlı yaşlı kişilərlə ailə qurmağa razılıq verməsinin bir tərəfi onların yağ-bal içində ömür sürmək, istədikləri kimi həyat yaşamaq istəyilə bağlıdırsa, digər tərəfdən onlar bunu valideynlərinin xatirinə edirlər. Zəmanə dəyişib. Doğrudur, şan-şöhrət, firavan həyat arzusunda olan qızlar da pul-var sahibi olan yaşlı kişilərə "könül" verirdilər. İndi isə araşdırsaq, görərik ki, son vaxtlar ailə quran qızların böyük əksəriyyətinin ərləri özlərindən 10 yaşdan artıq böyük olanlardır. Təbii ki, özündən yaşlı kişi ilə ailə qurmaq heç də həmişə qızlara xoşbəxtlik gətirmir. Elə qız olur kişinin puluna, maşınına, villasına, evinə aldanıb bu addımı atır. Elə qız olur, valideynləri tərəfindən bu işə təhrik edirlər, istisna hallarda isə, belə ailələr qarşılıqlı sevgi nəticəsində qurulur. İndi pulsuz, statussuz qoca kişiyə kimdir qız verən, yaxud hansı qız belə bir kişilə ailə qurar? Çox vaxt rayon, kənd qızlarını valideynləri imkanlı kişilərə ərə verir.
Fəridə